Kleine “Berlijnse Muur” afgebroken

Deze week groot nieuws in de media: de Ledrastraat in hoofdstad Nicosia wordt heropend. Deze straat was jarenlang symbool van de verdeeldheid tussen Cyprioten die van Griekse en Turkse afkomst waren. De problemen begonnen allemaal in de jaren ‘60, toen de Britse kolonie onafhankelijkheidsbesprekingen aanvatte. Zowel de Britten, de Grieken en de Turken moesten tot een oplossing zien te komen. Een poging tot staatsgreep van het Griekse kolonelsbewind deed Turkije ingrijpen. Ze bezetten het noordelijke deel van het eiland en konden zo voorkomen dat de ong. 18% Turks-Cyprioten onder Griekse heerschappij kwamen. Maar blijkbaar zag niet iedereen het zo, want deze noordelijke staat werd enkel door Turkije alleen erkend. Eén positief element aan heel deze operatie was het stilvallen van het geweld.

Uiteindelijk mocht de VN proberen om deze situatie te gaan ontmijnen: niet eenvoudig. Het toetreden van Cyprus tot de EU in 2004 was misschien een ideale mogelijkheid om toch iets te forceren: Kofi Annan, toenmalig secretaris-generaal van de VN kwam met een plan om het eiland te herenigen. De Turks-Cyprioten keurden het plan tijdens een referendum massaal goed, maar de Grieks-Cyprioten stemden dan weer tegen. Toch was er al één positieve ontwikkeling: het feit dat leiders Denktasch (T-C) en Papadopoulos (G-C) akkoord gingen met dit plan van Annan.

De toenmalige leiders zijn vervangen, en de Grieks-Cyprioot Cristofias verklaarde zich voor een hernieuwde dialoog… met dit symbolische resultaat tot gevolg.

De comandante doet een stap opzij

Fidel Castro stuurde deze week een belangrijke boodschap de wereld in: hij weigert nu of in de toekomst nog enige macht te dragen. Zijn halfbroer Raul zet de Castro-dynastie verder. Toch betekent dit moment iets in de wereldgeschiedenis: wie Cuba zegt, zegt Fidel Castro. Wie Fidel Castro noemt, noemt vaak ook in één adem de namen van zijn (politieke) vriend N. Chroesjtsjov en zijn vijand J.F. Kennedy. Castro was sinds 1959 een doorn in het oog van zijn machtige buurland, de VS.

Castro begon aan zijn opmars naar de macht in 1952, toen generaal Batista een staatsgreep pleegde. Hij werd door advocaat Castro voor de rechter gedaagd omwille van het schenden van de grondwet. Aangezien dit op niets uitdraaide, koos Castro voor een andere weg: die van het gewapende verzet. Tussen 1953 en 1959 voerde hij acties met wisselend succes uit. In 1956 ontsnapte hij samen met Raul en Che Guevara nipt aan de dood. Uiteindelijk slaagden Castro en zijn kompanen in hun opzet en werd Batista in 1959 van de macht verdreven. De comandante werd eerst premier en in 1976 ook president van Cuba.

Cuba heeft een groot hoofdstuk van de Koude Oorlog mee helpen schrijven. Er was eerst het incident in de Varkensbaai, waar gevluchte Cubanen en de CIA een landing probeerden uit te voeren. Een jaartje later, in 1962, was er de raketcrisis die de wereld op de rand van een derde wereldoorlog in de 20ste eeuw bracht. Chroestsjov had het lumineuse idee om Russische raketten op Cuba te installeren, terwijl Kennedy dit uiteraard als een bedreiging zag. Een tijdige reactie op een Russische aanval zou quasi onmogelijk worden. Castro hoopte bij een nieuwe invasie door de VS met kernwapens te kunnen reageren. Uiteindelijk sloten Kennedy en Chroestsjov een akkoord en werden de wapens weggehaald. De VS-blokkade bleef enerzijds wel van kracht en Cuba bleef anderzijds ook een communistische speeltuin in de buurt van de VS. Kritiek bleef over en weer gaan, zelfs na het officiële einde van de Koude Oorlog. De gevluchte Cubanen die in de VS hun stekje vonden, spaarden hun kritiek niet. Op het moment dat Castro in 2006 ziek werd, kwam een spontaan feest op gang. Benieuwd hoe ze nu gaan reageren.

10 miljoen Zimbabwaanse dollar, 20 miljard Duitse mark: duizelingwekkende bedragen?

Vanaf deze week verschijnen in Zimbabwe biljetten van 1; 5 en 10 miljoen Zimbabwaanse dollar. De eigenlijke waarde van dat laatste biljet is amper 2 euro. We kunnen dus spreken van een inflatie, waarbij het geld quasi waardeloos geworden is. 10 Jaar economische crisis hebben het land duidelijk geen goed gedaan.

De situatie die hier geschetst wordt, vond ook al meermaals in het verleden plaats. Het beste voorbeeld is wellicht de waarde van de Duitse mark na de Eerste Wereldoorlog. Terwijl in januari 1919 er 1 Duitse mark betaald moest worden voor een brood, was dit bedrag in november 1923 al opgelopen tot 200 miljard Duitse mark. Zelfs met briefjes van 20 miljard mark was de aanschaf van levensmiddelen dus uitgesloten. Tekenende beelden uit de tijd: kinderen speelden toen met stapeltjes bankbiljetten, aangezien ze toch waardeloos waren.

Wereldberoemde onbekende gestorven

Donderdag 10 januari 2008 overleed Mikhail Menin, de Russische soldaat die op 30 april 1945 de sovjetvlag op de Reichstag neerplantte. Samen met vier kompanen stormde hij die dag het Duitse parlementsgebouw binnen, doodde enkele Duitsers in een vuurgevecht en hees een rode doek (geen vlag met de sovjetsymbolen) op het dak van de Reichstag. Aangezien Stalin liever de symbolische datum 1 mei als tijdstip zag, werd de scene overgedaan. Soldaat Meliton Kantaria kreeg de eer om voor de wereldberoemde foto te poseren. Mikhail Menin werd in heel het gebeuren, maar vooral ook daarna, vergeten en hij bleef tot zijn 69ste in het leger.

Verdwijnen Vennbahn = België krimpt?

Deze week raakte het nieuws bekend dat België mogelijk een stuk zal inkrimpen. De Vennbahn, een spoorweg op de grens van België en Duitsland, heeft zijn economische functie verloren. Men wil de Vennbahn omvormen tot een fiets- of wandelpad, maar hierdoor komt een Belgisch-Duits akkoord uit 1920 in het gedrang. De spoorweg werd door een internationale commissie aan België toegewezen in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog. Het gaat om ongeveer 36 km van 50 à 100 meter breed. In 1956 werd een akkoord gesloten met Duitsland dat de bestaande grenzen definitief waren. Benieuwd of de sluiting van de Vennbahn daar nog verandering in brengt?

Doctoraat: Doodgewone woorden. NS-taal en Shoah

Gisterennamiddag maakte collega-historicus en leerkracht Fabian Van Samang een grootse indruk op de verdediging van een interessant doctoraat. Hij bestudeerde meer dan 10000 pagina’s private en publieke teksten van nationaalsocialistische aard om tot de conclusie te komen dat onduidelijke invulling van een aantal nationaalsocialistische begrippen geleid heeft tot de Holocaust. Endlösung (eindoplossing) hoefde niet voor iedereen dezelfde betekenis te hebben (deportatie, moord) ; tot in Polen (1939) de Einsatzcommando’s hun eigen (lugubere) invulling aan de term gaven en dat nadien meer en meer norm werd. Een indrukwekkend bronnenarsenaal staafde o.a. deze bevinding (Tischgesprekken Hitler, Mein Kampf, onuitgegeven manuscripten, toespraken van Hitler en andere nazi-kopstukken, enz.). Een prachtig werkstuk dat zeker stof dat discussie zal opleveren, al was het maar omdat taal voor het eerst als een oorzaak wordt opgegeven van die vreselijke volkerenmoord.

Voor geïnteresseerden: Fabian kan je bereiken via het telefoonnummer 050/390687

Spelenderwijs geschiedenis ontdekken via BBC

BBC is gekend omwille van zijn schitterende historische documentaires, maar ook hun website is heel goed uitgebouwd. Hun History-homepage bevat een verwijzing naar practical history, waarbij je spelenderwijs enkele thema’s kan uitwerken. Zelf probeerde ik al eens de trail “wars and conflict”, waarbij je na het doorlopen van de trail ook een quiz kan afwerken, of een activiteit kan doen zoals het analyseren van een schilderij. Ook de trail “conquest” is al goed bevonden, zo kan je online de slag bij Hastings naspelen. Ziehier de link:

http://www.bbc.co.uk/history/

Regeringsvorming in België: niet eenvoudig

Voor wie op een ludieke manier kennis wil maken met de hedendaagse hoofdrolspelers en de hot items in de Belgische politiek, klik hier:

http://www.helpleterme.be/

Dood van Benazir Bhutto

Rawalpindi, 27 december 2007

De dood van politieke figuren die iets betekend hebben in de wereldgeschiedenis blijft toch iets om eens bij stil te staan. Of ze nu kwaad of goed gedaan hebben, ze vertellen vaak iets over de geschiedenis en de toekomst van hun land. De dood van Benazir Bhutto is niet anders, maar misschien anders dan bij vele andere sterfgevallen was dit een aangekondigde dood.

Ze verklaarde zelf, bij een eerste aanslag na haar terugkeer eerder dit jaar in Pakistan dat vier groeperingen achter haar aan zaten: een Al-Quadacel, een Talibancel, een groep uit Kasjmir en nog een andere extreme Moslimgroepering. Dit was niet helemaal onlogisch. Wanneer we de geschiedenis van Pakistan bekijken, kunnen we niet anders dan vaststellen dat haar dood aangekondigd was. Alles begon na de Tweede Wereldoorlog, toen in India een onafhankelijkheidsstroming op gang kwam. Mahatma Gandhi en Pandit Nehru streefden naar een onafhankelijk India waarin hindoes en moslims vreedzaam samenleefden. Groot-Brittannië, de vroegere kolonisator besliste echter anders. De onafhankelijkheidsverklaring van de Britse onderkoning van India, Lord Louis Mountbatten, zorgde voor het ontstaan van twee landen: een moslimstaat (Oost-Pakistan -het latere Bangladesh- en West-Pakistan) en een hindoestaat (India). Dit bracht grote volksverhuizingen van verschillende geloofsgroepen met zich mee: hindoes naar India en moslims naar één van beide Pakistans. Grensgebieden tussen beide landen bleven betwist, zoals Kasjmir. Door de creatie van een kunstmatig land met ontwortelde inwoners, waarvan 97% moslims, creeër je een potentieel gevaar op traditionalisme. Extremisme hoeft hier zeker geen gevolg van te zijn, maar desalnietemin is het risico daardoor veel groter. Kunstmatige landen brengen immers het risico met zich mee dat plaatselijke leiders of geestelijke leiders van bv. stamverbanden een grote invloed krijgen op de bevolking (denken we maar aan de krijgsheren in Afghanistan). Wanneer het cement van een traditierijke natie ontbreekt, komt godsdienst vaak op de proppen. Als we er de jaarlijkse verslagen van Amnesty International bijnemen, vallen meteen een aantal zaken op die in die richting wijzen. Zo werden in 1994 2 mannen veroordeeld tot ieder 10 zweepslagen door een tribale jirga (raad van ouderen) wegens het drinken van alcohol, wat volgens de tribale islamitische wetgeving strafbaar is. In datzelfde jaar werd een mohamedaanse arts gestenigd door een groep mensen die dacht dat hij een christen was die de koran verbrand had. Terwijl hij nog in leven was, werd zijn lichaam in brand gestoken en door de straten van de stad Gurjanwala gesleept. In februari 1997 werd 1 man gedood en werden er 300 huizen in brand gestoken van een christelijke gemeenschap in Shantinagar, nadat het gerucht de ronde deed dat de christenen de koran ontheiligd hadden. Niets van het onderzoek werd openbaar gemaakt. Maar ook het staatsgerechtelijke apparaat deed jarenlang vrolijk mee aan de arrestaties van christenen, leden van Ahmadiyya (minderheidsgodsdienst), enz. Op godslastering stond toen de doodstraf. En zo kunnen we met ieder jaarboek doorgaan.

Bovendien zitten we in een culturele wereld (want de islamitische godsdienst zelf is in principe niet vrouwonvriendelijk) die vrouwonvriendelijk is. Dit is zeker geen verwijt naar de culturele wereld die eigen is aan de moslimgemeenschap, want ook onze Westerse wereld is eeuwenlang vrouwonvriendelijk geweest. Het heeft ons tientallen jaren gekost om de lijn ietwat gelijk te trekken. In ieder geval is men in vele landen met een islamitische culturele achtergrond nog zo ver niet. Ook niet in Pakistan. In 2006 kwam in 80% van de huisgezinnen allerlei geweld tegenover vrouwen voor, en gearresteerde vrouwen zouden 4/5 keer door hun bewakers verkracht worden. In ieder jaarboek van Amnesty komen daarover aanklachten voor. Tot 2006 moesten bij verkrachtingszaken altijd mannelijke getuigen het verhaal bevestigen. Toen er in 2006 een versoepeling van deze wet kwam, waren heel wat parlementariërs hiertegen gekant.

Als je dan nog eens te maken krijgt met een vrouw die meent dat zij premier kan worden van je land, dan is de maat voor sommige mensen vol. Bhutto was al eens premier van het land eind jaren ‘80 en begin jaren ‘90, en trad daarmee in de politieke voetsporen van haar opgehangen vader. Wanneer ze in 2007 terug naar haar land kwam om het op te nemen tegen president (en ex-generaal) Musharaf en daarbij ook nog eens de steun verwierf van Nawaz Sharif, werd ze een reeële bedreiging van die mensen die liever niet een vrouw aan het bewind zien: extremisten en traditioneel gerichte moslims dus. Dat Bhutto trouwens op heel steun kon rekenen, toont aan dat heel wat moslims haar wél als de ideale oplossing van de politieke en economische problemen zagen. De steun die ze genoot van een groot deel van de moslims in haar land, was niet alleen een doorn in het oog van het dictatoriaal geëvolueerde regime van Musharaf, maar vooral ook van de extremistische groeperingen die liever geen vrouw aan de macht zagen. Bhutto heeft de tol van het verleden betaald, maar misschien ook de zwar(t)e toekomst van haar land blootgelegd. Durft de modale Pakistani het opnemen tegen dictatoriale heersers en extremisme? Dat is de vraag die een deel van het Midden-Oosten zal bezighouden. Naast vragen omtrent Irak, Iran, Afghanistan, enz.

Presidentsverkiezingen in de VS

Voor de eigenlijke presidentsverkiezingen plaatsvinden (4 november 2008), bepalen republikeinen en democraten afzonderlijk wie hun partij zal vertegenwoordigen. De strijd tussen de kandidaten is intussen losgebarsten. De eerste voorverkiezingen vonden plaats in de staat Iowa. De winnaars van deze stemronde waren bij de:

• Democraten: Barack Obama
• Republikeinen: Mike Huckabee

Deze stemming is nog niet beslissend, maar toont toch een mogelijke richting aan waar de kiezer naartoe wil. In de zomer wordt door de partijen een definitieve beslissing genomen over wie hun presidentskandidaat zal zijn. 

Als je meer wil weten over het programma van de kandidaten of je wil weten waar je zelf thuishoort, raadpleeg dan eens de volgende website en voer de test uit:

http://www.dag.nl/Nieuws/kieskompas.htm